W Brukseli odbywa się rzadki szczyt Unii Europejskiej i Wielkiej Brytanii. Premier Andy Burnham rozmawia z szefami unijnych instytucji o umowach, które mają obniżyć koszty i ułatwić handel. Dziesięć lat po referendum w sprawie Brexitu w tle pojawia się też pytanie o ewentualny powrót Brytyjczyków do Wspólnoty.
Co jest na stole
Burnham spotyka się z przewodniczącym Rady Europejskiej António Costą i przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen. Rozmowa w wąskim gronie ma potrwać niecałą godzinę. Potem do stołu zasiądą brytyjscy ministrowie i unijni komisarze. To dopiero drugi taki szczyt od czasu, gdy Wielka Brytania jako pierwszy kraj opuściła Unię.
Na piątek zapowiedziano podpisanie pakietu porozumień. W jego skład mają wejść:
- program mobilności młodych – do 100 tysięcy młodych Brytyjczyków mogłoby mieszkać i pracować w krajach UE do trzech lat, a tyle samo Europejczyków miałoby przyjechać na Wyspy,
- umowa o handlu uprawnieniami do emisji,
- zniesienie kontroli żywności i produktów rolnych, co ma ułatwić i potanić eksport z Wielkiej Brytanii na kontynent.
Burnham przekonuje, że to sposób na obniżanie kosztów, utrzymanie niskich cen w sklepach i stworzenie szans dla młodych. Według jego szacunków umowy mogą dodać do brytyjskiej gospodarki skromne 0,4%.
Premier mówi o błędzie Brexitu
Burnham nie owija w bawełnę. W tym tygodniu oświadczył: „The Brexit we were given has not worked. We have lost more than we gained”. Dopuszcza, by w przyszłych relacjach rozważać wszystkie opcje, także ponowne członkostwo. Zastrzega jednak, że to tylko jedna z możliwości i nic nie wskazuje, by zdarzyło się to szybko. Potrzebne byłoby poparcie brytyjskich wyborców oraz jednomyślna zgoda wszystkich krajów UE. Mimo to Burnham przerwał wieloletnie polityczne milczenie na ten temat.
Von der Leyen zapowiada „szczyt ambicji i konkretnych rezultatów”, z naciskiem na możliwości dla młodych, łatwiejszy handel produktami rolno-spożywczymi i współpracę w zakresie bezpieczeństwa gospodarczego. Costa podkreśla, że bezpieczeństwo i dobrobyt obu stron są ściśle powiązane.
Spór o suwerenność i ostrożność Brukseli
Cena porozumień jest znana: Wielka Brytania musi przyjąć część unijnych przepisów i standardów, na których kształt nie ma wpływu. Zwolennicy Brexitu uznają to za podważanie niezależności kraju. Lider Reform UK Nigel Farage ocenia w rozmowie z BBC, że wielka debata o Brexicie właśnie wróciła, a bardzo szybko sprowadzi się do pytania, czy wracać do Unii, czy zostać poza nią.
W Brukseli entuzjazm jest stonowany. Unijni urzędnicy niechętnie zachęcają do rozmów o powrocie, bo są zmęczeni zmiennymi żądaniami siedmiu brytyjskich premierów w ciągu dekady. Chcą jasności, czego Londyn naprawdę oczekuje. Ambasador Irlandii w Londynie Sonja Hyland przypomina, że w czasie referendum brakowało precyzji, co dokładnie oznacza Brexit. Jeśli Wielka Brytania chce otwierać negocjacje na nowo, musi zdaniem ambasadora jasno określić swój cel.
Szczyt ma być też okazją do rozmów o obronności, wspólnym bezpieczeństwie i ograniczaniu nielegalnej migracji. Do zacieśniania współpracy skłaniają obie strony wojna w Ukrainie i znaczenie brytyjskiej armii.
Co to oznacza dla Polski
Polska jako członek UE jest stroną tych rozmów, a ich efekty mogą dotknąć nas na kilku poziomach. Mniej kontroli na granicy przy handlu żywnością i produktami rolnymi może uprościć obrót towarami między Wyspami a krajami Unii, także z udziałem polskich firm i konsumentów. Program mobilności młodych miałby objąć obywateli państw unijnych, więc teoretycznie mógłby dotyczyć również młodych Polaków. Szczegóły zasad będą jednak znane dopiero po publikacji umów.
Na razie nie ma mowy o powrocie Wielkiej Brytanii do Unii. Piątkowe porozumienia to krok ku odbudowie relacji po latach napięć, a nie zapowiedź nowego członkostwa. Warto obserwować, czy brytyjski rząd przedstawi wyraźną strategię i jak zareaguje opinia publiczna po obu stronach kanału La Manche.
Źródło: NPR – „The U.K. and EU hold a rare summit to strengthen ties”
